Chụp X quang khi mang thai có nguy hiểm không?

0
365
Chụp Xquang có nguy hiểm cho thai?

Nhiều thai phụ có chỉ định chụp X – quang khi đi khám sức khỏe, nhiều chị em đã từ chối xét nghiệm này vì cho rằng chụp X – quang có thể gây hại cho thai nhi. Thực tế có phải như vậy?

Chụp Xquang có nguy hiểm cho thai?

Tia X là 1 dạng bức xạ năng lượng cao không nhìn thấy được bằng mắt thường. Tia X có thể  xuyên thấu qua nhiều vật thể, đặc biệt là các vật thể sống, khi xuyên qua những vật thể sống, tia X làm biến đổi tế bào và AND của những tế bào sống. Tia X được dùng trong chẩn đoán (chụp X quang) các bệnh lý về xương, phổi, và các cơ  quan khác. Tia X có thể kèm với nguy cơ ung thư, bệnh bạch cầu cấp và một số dị tật bẩm sinh cho thai nhi, tuy nhiên nguy cơ này rất nhỏ. Theo  Ủy ban kiểm soát về vấn đề hạt nhân của Mỹ, thai nhi có nguy cơ phát triển bệnh ung thư về sau khi nhiễm liều bức xạ  từ 2- 6 rads. Thai có nguy cơ dị tật bẩm sinh khi nhiễm liều bức xạ > 5 rads.

Trong y khoa khi dùng tia X để chẩn đóan, liều bức xạ được dùng rất thấp, thấp hơn nhiều lần so với liều gây hại cho thai. Vì vậy, bạn được chụp X quang cột sống trong thai kỳ, ngay cả giai đoạn đầu (2 tuần sau khi thụ thai) hầu như không nguy hiểm cho thai nhi. Tia X dùng trong chẩn đoán y khoa hầu như không làm gia tăng tỉ lệ di tật bẩm sinh thai nhi. Tuy nhiên, trong thai kỳ, tốt nhất là hạn chế tối đa việc tiếp xúc với tia X.

Theo tính toán của Tổ chức về sức khỏe Canada, liều bức xạ trung bình trên thai nhi khi mẹ chụp X quang cột sống là 1.7milligray (mGy) # 0.17 rad. Theo nồng độ nhiễm xạ như thế thì hầu như rất thấp so với liều gây hại cho thai.

Chụp X- quang khi mang thai
Chụp X- quang khi mang thai

Các hướng dẫn sau đây đối với khảo sát bằng tia X hoặc phơi nhiễm trong thai kỳ được đề nghị:

1. Phụ nữ nên được tư vấn là phơi nhiễm tia X từ một thủ thuật chẩn đoán duy nhất không đem lại tác dụng có hại trên thai. Cụ thể, phơi nhiễm thấp hơn 5 rad không liên quan đến tăng bất thường ở thai hay mất thai.

2. Sự lo lắng về các ảnh hưởng của phơi nhiễm tia ion hóa liều cao không nên ngăn cản thủ thuật tia X có chỉ định về mặt y khoa được thực hiện ở một phụ nữ có thai. Trong thai kỳ, các thủ thuật hình ảnh khác không liên quan đến tia xạ ion hóa (ví dụ như siêu âm, MRI) nên được xem xét thay cho tia X nếu phù hợp.

3. Siêu âm và MRI không liên quan đến tác dụng có hại trên thai nào được biết.

4. Tham vấn với một chuyên gia về tính toán liều (phơi nhiễm) có thể có ích trong việc tính liều trên thai khi nhiều thủ thuật tia X được thực hiện trên một bệnh nhân có thai.

5. Sử dụng iod đồng vị phóng xạ là chống chỉ định cho trị liệu trong thai kỳ.

6. Các thuốc cản quang và cản từ không có khả năng gây hại và có thể có ích cho chẩn đoán, nhưng những thuốc này nên dùng trong thai kỳ chỉ khi các lợi ích khả dĩ “biện hộ” được cho những nguy cơ tiềm tàng cho thai.

Ảnh hưởng của chụp X- quang phổi

Tư vấn mang thai khi cần chụp X - quang
Tư vấn mang thai khi cần chụp X – quang

Khi chụp X-quang tim phổi, chùm tia X không chiếu vào vùng bào thai ở tiểu khung. Có thể có một số tia thứ cấp chạm tới nhưng liều rất nhỏ và không làm tăng nguy cơ dị tật thai nhi hoặc xảy thai.

Liều tia X bệnh nhân nhận được từ 1 lần chụp tim phổi là 0,1 millisievert (đơn vị đo liều bức xạ). Một người bình thường sống trên Trái đất hàng năm nhận từ Môi trường Tự nhiên một liều bức xạ trung bình là 3 millisievert. Tức là liều bức xạ nhận được từ 1 lần chụp tim phổi chỉ tương đương với 10 ngày bức xạ tự nhiên mà bất cứ ai cũng đều được nhận.

Ngay cả ở ngưỡng 50 millisievert (bằng 500 lần chụp X-quang tim phổi liên tục) cũng chưa làm tăng nguy cơ đối với thai sản. Theo các tài liệu đã được công bố cho tới nay, liều tia xạ có thể làm tăng nguy cơ dị tật thai nhi hoặc xảy thai là trên 200 millisievert (bằng 2000 lần chụp tim phổi liên tục).

Nguy cơ với từng giai đoạn thai nghén:

  • 2 tuần đầu, bào thai rất ít bị ảnh hưởng gây dị tật bởi tia X. Tuy nhiên tia X có thể gây xảy thai nhưng phải với liều cao hơn nhiều liều 50 millisievert (500 lần chụp tim phổi)
  • Từ tuần thứ 2 đến 8, tia X với liều chụp chẩn đoán không gây ra dị tật, xảy thai hoặc làm chậm phát triển thai, trừ khi bị “ăn liều” trên 200 millisievert (2000 lần chụp tim phổi).
  • Từ tuần thứ 8 đến 15, hệ thần kinh trung ương của bào thai có thể nhạy cảm với ảnh hưởng tia X nhưng phải với liều trên 300 millisievert (3000 lần chụp tim phổi)
  • Từ sau tuần 20, các cơ quan của thai nhi đã phát triển hoàn toàn. Sức chịu đựng của thai nhi với tia X tốt hơn, gần như tương đương của người mẹ.

Ảnh hưởng của chụp X-quang răng

Khi thai phụ chụp răng, thai nhi nhận 1 liều bức xạ 0,01 millirad (0,001 millisievert), tức là phải chụp răng 100.000 lần liên tục thì thai nhi mới nhận liều 1 rad. Như vậy phải chụp răng 500.000 lần mới đạt ngưỡng 50 millisievert, là ngưỡng vẫn hoàn toàn chưa làm tăng nguy cơ nào đối với thai sản.

Thông tin liên quan tia X trong việc đo độ khoáng xương

Khi đo khoáng xương bằng tia X, người bệnh nhân một liều bức xạ bằng 0,001 millisivert, tương đương với 3h bức xạ tự nhiên mà mỗi cá thể nhận được hàng ngày.

Như vậy, không có cơ sở nào để lo lắng về việc một lần chụp X-quang tim phổi, hoặc ngay cả 1 lần chụp CT bụng-tiểu khung (bằng 100-200 lần chụp phổi) có thể làm tăng nguy cơ dị tật thai nhi hoặc xảy thai. Sau khi chụp X-quang tim phổi mới phát hiện ra mình có thai thì cũng không cần làm gì cả. Từ trước tới nay, nhất là với các thế hệ máy móc mới hiện tại, không có tài liệu nghiên cứu nào công bố khuyến cáo nên bỏ thai vì nguy cơ dị tật thai sau khi chụp X-quang tim phổi thông thường. Nhiều người quá lo lắng về vấn đề này thì việc lo lắng quá mức và thiếu cơ sở ở thời kỳ đầu mang thai ảnh hưởng đến thai nhi nhiều hơn việc tiếp xúc với tia X của chụp phổi.

Thai phụ nên tập trung sự chú ý về thực phẩm, nước uống, thuốc men, lối sống hoặc ô nhiễm môi trường… là các yếu tố có thể ảnh hưởng nhiều hơn đến con số 3% dị tật hoặc 15% xảy thai ở tất cả các phụ nữ trẻ, khỏe mạnh có thai và hoàn toàn không tiếp xúc với tia X trong suốt thời gian mang thai. Chưa kể những người có tiền sử bệnh tật hoặc yếu tố gia đình liên quan đến sinh sản thì tỷ lệ này còn cao hơn nhiều.

Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn tối đa cho thai nhi cũng như tránh gây ảnh hưởng đến tâm lý của thai phụ và gia đình, chị em cần thông báo trước cho bác sỹ hoặc kỹ thuật viên X-quang trước nếu như đang có thai hoặc có khả năng có thai để tránh việc tiếp xúc với tia X khi không thật sự cần thiết.

Nếu việc chụp X-quang là không tránh được theo yêu cầu chuyên môn thì thai phụ cần được bảo vệ bằng áo chì để hạn chế tối đa tia X tiếp xúc với thai nhi.

Mọi vấn đề về sức khỏe, tâm lý, vui lòng gọi đến tổng đài 19006237 để nhận được sự tư vấn trực tiếp từ các chuyên gia.

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here